Negeerde de Cass Review bijna al het onderzoek?

Wat je vaak hoort

Transgender Netwerk schreef op 30 april 2024: "Het rapport negeert bijna al het bestaande onderzoek naar transgenderzorg" (bron). Internationaal ging dezelfde bewering rond met een getal erbij: 98 procent van het onderzoek zou zijn weggegooid. Het Britse parlementslid Dawn Butler zei iets vergelijkbaars in het Lagerhuis.

Wat we weten

De samenvattingen van de twee reviews geven de aantallen:

• Puberteitsremmers: 50 studies, waarvan één van hoge, 25 van matige en 24 van lage kwaliteit (bron).
• Hormonen: 53 studies, waarvan één van hoge, 33 van matige en 19 van lage kwaliteit (bron).
• Samen: 103 studies, waarvan 2 van hoge, 58 van matige en 43 van lage kwaliteit.

Alle 103 zijn beoordeeld. In de synthese zijn de studies van hoge en matige kwaliteit meegenomen: 60 van de 103, dat is 58 procent. Het getal 98 procent ontstaat alleen als je de 58 studies van matige kwaliteit ook als uitgesloten telt, terwijl die juist het grootste deel van de conclusies dragen.

De beoordeling gebeurde met een aangepaste Newcastle-Ottawa-schaal, een instrument voor observationeel onderzoek (bron). Factchecker Full Fact noemde de bewering op 20 mei 2024 misleidend: geen van de twee hoogst beoordeelde studies was een gerandomiseerde studie, en die waren ook niet vereist. Butler corrigeerde haar uitspraak en schreef dat zij het Lagerhuis onbedoeld had misleid met een cijfer uit een briefing van Stonewall (bron).

De Nederlandse Gezondheidsraad kwam met deze reviews tot dezelfde typering: de bewijskracht is laag tot zeer laag (bron).

De kritiek die wel serieus is

Noone en collega's vonden in 2025 een hoog risico op vertekening in alle zeven reviews voor de Cass Review, onder meer door onverklaarde afwijkingen van het protocol (bron). De vraag of de 43 studies van lage kwaliteit terecht buiten de synthese bleven, is een echte vraag. Daar staat weerwoord tegenover: Cheung en collega's noemen veel van de methodologische bezwaren tegen de Review ongegrond en schrijven dat een deel van de kritiek voor juridisch gebruik is geschreven, zonder beoordeling door vakgenoten (bron).

Waar Transgender Netwerk gelijk heeft

Dubbelblind onderzoek met een placebo is bij puberteitsremmers niet uitvoerbaar, omdat het effect zichtbaar is. De Gezondheidsraad zegt hetzelfde (bron). Alleen heeft de Cass Review die eis niet gesteld.

Wat we niet weten

Wat de 43 studies van lage kwaliteit aan het beeld hadden veranderd als ze wel waren meegenomen, staat niet vast. Lage kwaliteit betekent ook niet dat een studie niets zegt.

Het eerlijke antwoord

De bewering dat bijna al het onderzoek is genegeerd, is onjuist. Over de manier waarop York de grens trok, valt te discussiëren, en dat gebeurt ook in wetenschappelijke tijdschriften. Dat is iets anders dan 98 procent weggooien. Lees verder in Hoe sterk is het bewijs voor genderzorg bij jongeren?

Verder lezen

• De bewering zelf is uitgebreid getoetst op genderkritisch.nl: Negeerde de Cass Review 98 procent van de studies?

Bronnen

• Transgender Netwerk (2024). Waarom de Nederlandse transgenderzorg niet beter wordt door het Cass rapport
• Taylor e.a. (2024). Interventions to suppress puberty in adolescents experiencing gender dysphoria or incongruence, Archives of Disease in Childhood
• Taylor e.a. (2024). Masculinising and feminising hormone interventions for adolescents, Archives of Disease in Childhood
• Full Fact (2024). Over de bewering dat de Cass Review studies negeerde
• Gezondheidsraad (2026). Transgenderzorg voor jongeren, advies nr. 2026/12
• Noone e.a. (2025). Critically appraising the Cass report, BMC Medical Research Methodology
• Cheung e.a. (2025). Gender medicine and the Cass Review, Archives of Disease in Childhood