Voorkomt transgenderzorg zelfdoding?

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praat erover met 113 Zelfmoordpreventie: bel gratis 0800-0113 of ga naar 113.nl.

Wat je vaak hoort

Op Joop stond in februari 2026: "Bovendien is het wetenschappelijk zonder twijfel bewezen dat volwaardige en passende transgenderzorg de kans op (gedachtes over) zelfdoding flink verlaagt." (bron) Zulke zinnen raken ouders hard. De Cass Review schrijft dat clinici onder druk zijn gezet om door te gaan met voorschrijven omdat jongeren anders risico zouden lopen (bron).

Wat we weten

De Gezondheidsraad schrijft over Nederlandse jongeren: "Na de start met GnRH-agonisten rapporteren ze een betere mentale gezondheid in vergelijking met de situatie voor behandeling. Dit geldt voor emotionele problemen, depressieve klachten, suïcidaliteit en zelfbeschadiging." (bron) Dat is het sterkste Nederlandse gegeven. Tegelijk noemt de raad de bewijskracht laag tot zeer laag, en kregen veel jongeren ook psychologische behandeling (bron).

De Cass Review concludeert (vertaald) dat het bewijs de bewering dat genderbevestigende behandeling het suïciderisico verlaagt niet voldoende ondersteunt (bron).

Over zelfdoding zelf zijn enkele studies:

• Het Finse registeronderzoek volgde 2.083 jongeren die naar een genderkliniek waren verwezen en 16.643 leeftijdgenoten. Zelfdoding kwam vaker voor in de eerste groep (0,3 tegen 0,1 procent). Na correctie voor psychiatrische behandeling was het verschil niet meer significant (bron).
• In Amsterdam overleden van 8.263 verwezen mensen er 49 door zelfdoding. Dat risico is hoger dan in de Nederlandse bevolking, maar het nam door de jaren heen niet toe (bron).
• Bij de Britse jeugdkliniek GIDS ging het over 2010 tot en met 2020 om vier gevallen op ongeveer 15.000 patiënten, 0,03 procent. Dat is 5,5 keer zo vaak als bij leeftijdgenoten (bron).

De Britse cijfers

Nadat puberteitsremmers in het Verenigd Koninkrijk werden beperkt, ging de bewering rond dat het aantal zelfdodingen sterk was gestegen. De Britse overheid liet dat onderzoeken door hoogleraar Louis Appleby. Zijn rapport van 19 juli 2024 telt vijf zelfdodingen in de drie jaar ervoor en zeven in de drie jaar erna. Zijn conclusie (vertaald): de gegevens ondersteunen de bewering van een grote stijging niet (bron).

In februari 2026 publiceerde Good Law Project cijfers van de National Child Mortality Database over zelfdoding van kinderen in Engeland die zich als transgender identificeerden: 46 over de jaren 2019 tot en met 2025, met 5, 4, 22 en 10 in de eerste vier jaren. De organisatie brengt de piek van 2021-22 in verband met het beperken van de zorg. Dat is haar interpretatie; de database stelt dat niet vast, en de cijfers van recente jaren zijn volgens de database waarschijnlijk te laag (bron).

Het sterkste argument van de andere kant

De zorg is terecht. Jongeren met genderdysforie hebben vaker suïcidale gevoelens, en Nederlandse jongeren melden daar na behandeling minder van. Niet behandelen is volgens de Gezondheidsraad "geen neutrale optie" (bron). Ook de Cass Review zegt dat het leed echt is (bron). Zelfdoding is bovendien zo zeldzaam dat studies er moeilijk harde conclusies over kunnen trekken (bron). Geen betrouwbaar bewijs voor een effect is iets anders dan bewijs dat er geen effect is.

Het eerlijke antwoord

Dat behandeling zelfdoding voorkomt, is niet bewezen. Dat behandeling niet helpt, ook niet. Appleby waarschuwt dat je niet de indruk moet wekken dat zelfdoding de verwachte of waarschijnlijke uitkomst is in bepaalde situaties (bron). Dat is voor deze jongeren en hun ouders van belang. De Finse onderzoekers wijzen op wat wel te doen is: psychische klachten bij deze jongeren herkennen en goed behandelen (bron).

Verder lezen

• De bewering zelf is uitgebreid getoetst op genderkritisch.nl: Is bewezen dat transgenderzorg zelfdoding voorkomt?

Bronnen

• Cass, H. (2024). Independent review of gender identity services for children and young people: Final report
• Gezondheidsraad (2026). Transgenderzorg voor jongeren, advies nr. 2026/12
• Ruuska e.a. (2024). All-cause and suicide mortalities among adolescents and young adults in Finland, BMJ Mental Health
• Wiepjes e.a. (2020). Trends in suicide death risk in transgender people, Acta Psychiatrica Scandinavica
• Biggs (2022). Suicide by Clinic-Referred Transgender Adolescents in the United Kingdom, Archives of Sexual Behavior
• Appleby (2024). Review of suicides and gender dysphoria at the Tavistock and Portman NHS Foundation Trust
• Rozema (2026). Opinieartikel op Joop (BNNVARA)
• Good Law Project (2026). New data shows surge in trans kids suicides following healthcare rollbacks